2021-16

Spadeproef en groenbemester

Ondanks het koude weer van de afgelopen weken is er volop groei te zien in de volle grond:

Het groeiseizoen is begonnen. Er is al veel groente in de volle grond geplant, zoals tuinbonen, paksoi, spinazie, prei. De winterprei heeft zich van de stevige vorstweek in februari hersteld en groeit ondanks de lage temperaturen door. Maar: zonder gezonde bodem geen lekkere groente. De bodem is de bron van alle gewasgroei en moet daarom in goede conditie zijn. Een effectieve manier om dat vast te stellen is de zogenaamde spadeproef: je graaft een kluit van van 25x25x25 uit. Aan de hand van een checklist kun je een aantal indicatoren zoals structuur, bodemleven, beworteling beoordelen.

Voor mijn opleiding op de Warmonderhof is de spadeproef onderdeel van de praktijkopdracht “bodemvruchtbaarheid”, die ik als stagiair op de Hooge Kamp hier natuurlijk uitgevoerd heb. Eind februari, in de warme week na de bekende winterse week, heb ik een spadeproef bij de winterprei en de spruiten gedaan. Nog weinig wormen, kevertjes, spinnen. Maar je kunt wel een hele mooie bodemstructuur bij de prei zien:

Spadeproef prei + spadeproeg spruitkool

Prei geeft met zijn fijn wortelgestel een mooie kruimelige structuur met een grote verscheidenheid aan kluiten: zowel grote als kleine. De grond heeft samenhang.

Bij de spruit zie je een andere grondstructuur: de beworteling is minder intensief en de grond heeft veel minder samenhang : de kruimels zijn hier veel kleiner.

Afgelopen week heb ik de spadeproef bij de prei herhaald. Er was al duidelijk meer bodemleven zichtbaar: meer wormen dan de eerste keer ondanks de nog lage bodemtemperatuur. Maar het interessantste was de spadeproef op een stuk akker waarop een mengsel van 3 groenbemesters staat: wintererwt, phacelia en triticale (graansoort). Een groenbemester verbetert het bodemleven en houdt de bodem bedekt, zodat die niet dichtslaat. Hoe doet de groenbemester dat nu precies? Phacelia is een snelle kiemer en bedekt de bodem al snel en onderdrukt op die manier onkruidgroei. Als de phacelia niet ondergewerkt wordt maar mag bloeien komen er veel bijen en hommels op de mooie bloemen af. De triticale zorgt met zijn fijne wortels voor een intensieve beworteling waardoor de grond een mooie structuur krijgt. Dit is een kenmerk van veel graansoorten zoals winterrogge en haver. De wintererwt tenslotte is een zogenaamde stikstofbinder zoals alle vlinderbloemigen: in knolletjes aan de wortels wordt de stikstof uit de lucht gebonden. Na het onderwerken van de wintererwt in de bodem dient de stikstof als voeding voor de groentegewassen. Vlinderbloemigen zorgen dus voor een vruchtbare bodem.

Op onderstaande foto is goed te zien wat de groenbemesters doen:

Spadeproef groenbemesters + stikstofknolletje (doorgesneden)

Links de wintererwt met op de wortel de stikstofbolletjes. In het midden de phacelia en rechts de triticale met de zeer dichte beworteling. Het is leuk om eens in zo’n stikstofbolletje te kijken of het wel actief is.

De rode kern geeft aan dat de bolletjes actief zijn en dus stikstof uit de lucht opslaan!

Nadat de groenbemesters ondergewerkt zijn is de bodem weer klaar voor een nieuwe ronde lekkere groente!

- Tammo -

Volgende week een special met de vorderingen van al het tuinwerk!

Pakket inhoud

Deze week
groenteRode biet (NL), Witlof (NL), Witte koolrabi (ES), Slamix, Sjalot (HK), Paprika punt (NL)
mand vol Groene asperges (IT), Paksoi (HK), Kleurenpeen (NL), Knolselderij (HK), Little gem groen (ES), Sla mix (HK), Trostomaat (NL)
fruitAppel Rode Pinova (NL), Clementines (ES), Peer Concorde (NL)
Verwacht
groente Misome (HK), Bloemkool (ES), Courgette (ES), Trostomaat (NL), Eikenbladsla groen (HK)
mand volWaspeen (NL), Raapsteel (HK), Knolvenkel (IT), Koolrabi (ES), Wortelpeterselie (NL), Little gem rood (HK), Rucola wild (HK), Komkommer (NL)
fruitAardbeien (ES), Appel Jonagold (NL), Sinaasappel Valencia (IT)
(HK): herkomst de Hooge Kamp

Geroosterde witlof met rode biet en peer

4 stronken witlof - 4 eetl olijfolie - 200 gr gekookte bieten - 2 rode ui in parten - 2 mild, sappige peren - 50 gr walnoten - 1 eetl vloeibare honing - 50 gr oude kaas

Bestrijk een met bakpapier beklede bakplaat met 2 eetlepels olie en leg het witlof, de biet en de ui erop.
De bieten (voorgekookt) en peer geschild, de witlof met het kontje eraf en allen in de lengte in parten gesneden. Bestrooi alles met de noten, peper & zout.
Besprenkel met de rest van de olie en de honing naar smaak. Zet ca. 25 min in de oven
(schep halver-wege om).
Schaaf ondertussen de kaas in dunne plakjes voor garnering op het bord.

Tarte tatin van biet en rode uienconfituur voor 4 a 5 personen

4 (of meer) flinke rode bieten (6-8 cm doorsnee) met een kaasschaaf of mandoline dunne plakjes (5mm) snijden - 3 à 4 flinke rode uien, in dunne ringen gesneden - olijfolie - balsamico-azijn flinke scheut - rozemarijn - feta - eetlepel bruine suiker - olijfolie deeg of bladerdeeg (zie tekst hieronder over deeg)

Deeg

Je kunt kiezen voor een olijfolie deeg of bladerdeeg. Bij het olijfolie deeg (vind ik lekkerder) heb je een langere oventijd nodig. Dan kan de biet rauw gebruikt worden. Bij gebruik van bladerdeeg moeten de bieten voorgekookt worden.

Olijfolie deeg voor een vorm van ongeveer 25x40 cm: 125 gr bloem - 125 gr volkoren meel (of totaal 250 gr bloem) - 100 ml water - 100 ml olijfolie - zout/peper

Heel makkelijk te maken deeg. Alles bij elkaar doen en met de hand kneden. In 5 seconden heb je een deegbal. Dun uitrollen op een baksheet ter grootte van je vorm + paar cm groter.

Bladerdeeg Gewenste hoeveelheid plakjes (+- 6) op elkaar leggen en uitrollen tot 1 grote plak.

Bereiden

Verwarm de oven voor op 200o Celsius. Smoor de ringen rode ui in een koekenpan met wat olijfolie, tot ze glazig zijn. Doe er een fikse scheut balsamico-azijn bij en suiker. Roer door en laat nog een tijdje op laag vuur garen, tot het geheel dik is. Dat duurt wel even (half uur of langer), dus begin met het maken van de confituur. Als ze klaar is: vuur uit en wat laten afkoelen.

Snijd de bieten in plakken van ca ½ cm dik. Dat is: niet tè dun en niet te dik. Bodem taartvorm of rechthoekig bakblik met bakpapier bekleden. Verspreid losjes de uienconfituur erover. Leg daarop, dakpansgewijs, de plakken rode biet. Bestrooi met peper en rozemarijn. Eventueel een tweede laag biet met peper en rozemarijn. Leg daarover de plak deeg: iets groter dan de taart en dan de randen wat ingestopt.

Bak ongeveer 45 minuten (met olijfoliedeeg) of 30 minuten met bladerdeeg (en voorgekookte biet). Als de taart klaar is: plank of bord op vorm leggen en de boel omkeren. Iets laten afkoelen en feta erover verkruimelen.

stagiaire Tammo aan veldonderzoek